بیانیه و آرای پنجمین جشنواره داخلی گروه تئاتر پویا
آنچه مسلم است ؛هدف از برگزاری جشنواره و فستیوال های داخلی؛ کشف وهدایت مستعدین است . البته این کشف حتی می تواند ازسوی هنرجو نسبت به خودش؛ باشد. این که آیا مسیری را که درحال تجربه است ؛ درست انتخاب کرده یا خیر و آیا باید مسیری دیگر رادنبال کند.
مثلا اگر درجشنواره پیش رو کارگردانی راتجربه می کند ؛ آیا نباید به سمت بازیگری؛ برود ویا برعکس. آنچه به گروه هنری پویا مربوط است؛ اهمیت دادن به کلاسهای آموزشی؛ تبیین درست بکارگیری تجارب اشخاص ارزنده است. باید توجه داشت ؛هنرجو ازهمان زمان که مشتاقانه اتود هایی موجز را در کلاس ارایه می دهد؛ سعی درنمایاندن یک مفهوم دارد .آن وقت که چند اتود درکنارهم قرار می گیرند در واقع یک فستیوال تاتری راشکل میدهند. در ادامه هنرجو؛ پس از طی دوره های مختلف به مدد تجربه های اندوخته شده؛ اولین کار کارگاهی جدی خود را در دل جشنواره داخلی ؛ پیش روی تماشاگر به نمایش می گذارد. نقش هسته آموزشی گروه به نظر میرسد ؛ در رویدادهای قبل ازجشنواره برای هنرجویان مفید بوده و این را می توان درآثار اجراشده؛ دید. اما اشتباهات کلی مشابه درتعدادی ازنمایش های اجراشده جشنواره ؛ سبب شد نگاه هیات منتقدین؛ موشکافانه تر؛ کلاس های آموزشی را تحلیل کند. دراین تحلیل نظریه ای مطرح است که مقداری ازاشکال شکل گیری این اشتباهات کلی را باید درراهنمایی اساتید؛ جستجوکرد. به نظر می رسد قبل ازبرگزاری جشنواره درمرحله ابتدایی تشکیل گروههای مختلف ؛ ازسوی اساتید با تمامی قواعد جشنواره داخلی آشنا نشده اند. به طور مثال وقتی قرار است؛ طول زمان اجرای هراثربیش از35دقیقه نباشد، انتخاب برخی متون ازسوی کارگردان ها؛ بی مورد به نظر می رسد. متونی که فقط کوتاه شده و قابلیت اجرایی آن نادیده گرفته می شود. منصفانه است که قبل ازکارگردان ؛ ازهسته آموزشی گروه تاترپویا سوال شود ؛چرا گروهها برای انتخاب متن متناسب با قواعد جشنواره ؛ راهنمایی صحیح نشده اند. آیا زمان هایی که برای اجرا آدابته شده اند؛ در این زمان محدود می تواند به اجرایی مفید ختم شود. اشکال ابترماندن برخی ازنمایش ها ؛ می توانست با آموزش صحیح ازمیان برود ؛ البته نقش کارگردان ویا گروه اجرایی ؛ از نظر هیات منتقدین دراین میان پر رنگ تر است.
به اعتقاد بسیاری ازکارشناسان هنرهای نمایشی ؛ انتخاب متن ازسوی کارگردانی اگربه درستی انتخاب وتحلیل شود ؛50درصد کاررا شکل می دهد . تماشاگر قراراست؛ آنچه درذهن کارگردان موشکافی می شود را در صحنه ببیند؛ پس باید کارگردان تمام جوانب را درنظر گرفته و سپس متنی درخور را با ابزار موجود دراختیارش؛ به بیننده عرضه کند.
نیم نگاهی به نمایش های اجراشده درپنجمین جشنواره داخلی گروه تاتر پویا :
معتقدیم دربیشتر نمایش ها تحلیل مناسبی ازسوی کارگردان برای اجراعرضه نشده. دراین میان نمایش های تالاب و تساوی رامی توان مثال زد.
درتالاب بازیگران خوبی در روی صحنه حضور دارند که با یک تحلیل غلط ؛ ازشخصیت ارائه شده درمتن؛ فاصله گرفته تا جایی که نقطه مقابل شخصیت را به تماشاگر عرضه میکنند . مثلا نشانه اصلی شخصیت کریم که تجربه اوست ؛ اصلا احساس نمی شود وهرچند بازیگر سعی خود را می کند اما سیر غلط ؛ نشانه هایی را که از دیالوگ می توان استنباط کرد؛ در بازی نشان نمی دهد. دراین نمایش کاراکتر مرتضی قابل قبول تربازی شده است.
درنمایش تساوی باعلم به این که نویسنده وکارگردان یک نفراست ؛ سردرگم وگیج می شویم . چرا که متن در مقایسه با متون دیگر نگارشی؛ بسیار پخته تر از اجرا نشان می دهد. المان های خوبی همچون حضور پیش گوی سرخ پوست ؛ ما را به نمایش هایی در یونان باستان سوق می دهد. دیالوگ ها دربیشتر جاها پخته و نشان از تسلط نویسنده دارد.
شکل دهی به شخصی همچون رقصنده شب؛ نشان می دهد؛ نویسنده برای کسب سواد وتجربه؛ دغدغه دارد. اما همین شخص درکارگردانی بیشتر قراردادهایی ناهماهنگ را به تماشاگر ارائه می دهد. گروه کمی دستپاچه است واستفاده نامناسب ازنور؛ تماشاگر را ازهمراهی با اجرا بازمی دارد.
رنگ تنهایی و ماریا جدا از تحلیل نامناسب، موضوعی قابل قبول و قابل درک را به تماشاگر عرضه نمی کند. رنگ تنهایی دردیالوگ نویسی بسیارپراکنده گویی می کند و به بهانه دو شخصیت دیوانه ؛ ازهر دری سخن می گوید و شاید کمی مایه های طنز کار مانع ازخستگی مفرط می شود . کارگردانی دراین کار تحت تاثیر متنی ناقص با نقص ارئه می شود. بازی ها دراین زمینه ؛ هرچند بلای کارگردانی به سرش می آید اما با نظراقماض قابل قبول تر است.
درنمایشنامه ماریا شخصیت نویسنده و کارگردان که درعین علاقه مندی ؛ عجول است وهرآنچه فی البداهه درنظرش می آید ؛ درهرزمان ومکانی؛ بی هیچ رودربایستی وتفکری بیان می کند. این عجله و سرعت ؛ مانع ازکسب تجربه است و انتهایش فقط به بازی با کلمات منجرخواهد شد. شاید درانتها درحرفه وفن تاتر حرفه ای هم بشود اما آیا هنرمند بودن بهترنیست.
درادامه بحث زمان 30دقیقه ای اجرا؛ با نمایشی به نام پیلار سروکارداریم که برگرفته از رمان کنار رود پیدرا نشستم وگریستم؛ نوشته پائلو کوئیلو است . رمان دربرگیرنده قسمت وسیعی اززندگی است و درهمان ابتدا می شود فهمید؛ اجرا درچنین جشنواره ای تجربی با زمانی محدود؛ فقط تماشاگر را درفهم؛ دچاراشکال خواهد کرد. درادامه کارگردان بادرنظر گرفتن یک ریتم کند و طراحی ایستا؛ این مسئله را تشدید کرده است.
به نظر میرسد بازیگران ؛ بسیار محدود شده وشیوه اجرا آن ها را درارائه بهتر شخصیت کمک نمی کند. با این وصف بازیگران همه شخصیت های نمایش را به خوبی و قابل قبول درمعرض تماشا می گذارند.
نگاه نقد درچنین جشنواره ای؛ کلی تر جلوه می کند واگرمثال هایی ازنمایش ها زده می شود؛ درکنار مباحث کلی، ضعف های برجسته تر را درآثار مرور می کنیم . البته نکات مثبت هم نادیده گرفته نشده است.
به طور مثال می توان از نمایش دو مرد و دو زن در آکواریوم نوشته تاد موسل به کارگردانی سرکار خانم مهتاب جامعی به عنوان یک نکته مثبت یاد کرد خوشحال هستیم که همه چیز این تاتر متناسب جشنواره بود البته ضعف هایی موجود است که انتخاب هوشمندانه متن تحلیل مناسب موضوع وشخصیت ها طراحی وریتم مناسب که از ابتدا تا انتها هماهنگ عمل می کند؛ ضعف ها را می پوشاند.
به آخرین تاتر اجراشده نیز می توان با توجه به ایجاز درمتن و مضمون طنز و محدودیت بازیگر و آکساسوار صحنه ، نگاهی مثبت داشت . بازی خوب بازیگر، دربرخی جاها نشان ازتوانمندی و خلاقیت بازیگر نمایش درمضارتوتون نوشته آنتوان چخوف به کارگردانی حسین شیبانی دارد . خلاقیت هایی که می توانست بیشترباشد درصورتی که طنز نهفته درمتن با یک اجرای جدی ازسوی هنرپیشه؛ نمایان می شد و در واقع یک موقعیت بسیارجدی ؛ دیا لوگ هایی نامربوط را به نمایش می گذاشت.
ازضعف های دیگراین تا تر که دربیشتر کارهای دیگر نیز، نمایان بود بازی کارگردان دراثر خودش است. کارگردان باید تصویر آنچه را درذهن مرور می کند؛ بوسیله ابزار دراختیار ش ، درقاب صحنه ببیند تا بتواند درجایگاه تماشاچی، آنچه ناپسند است را ازاثرش بزداید.
درپایان با اشاره به اینکه تاتر برای هنرجو فراگیری فنون است که تجربه اندوزی هرچه بیشتر گاهی می تواند مسیر ارتقاء این فن به هنر را آسان تر کند، آراء هیات منتقدین پنجمین جشنواره داخلی گروه تاتر پویا را به امید ارتقاء سطح هنری تمامی تجربه اندوزان به شرح ذیل اعلام مینماییم :
بیانیه هیات منتقدین پنجمین جشنواره داخلی گروه تاتر پویا
هیات منتقدین نفرات برتر و برگزیده خود رادربخش های مختلف به این شرح اعلا م میدارد:
الف) نمایشنامه نویسی: دراین بخش متون نگارشی به صورت کلی ضعیف ارزیابی شد که درنهایت با توجه به پرداخت نسبی یک ایده نمایشی ازسوی نویسنده نمایشنامه تساوی و با پیشنهاد نگاه جدی تر به شخصیت های این نمایشنامه هیات منتقدین رضا علیزاده را برای نگارش این نمایشنامه به عنوان نویسنده برگزیده معرفی میکند.
ب) کارگردانی : دراین بخش هیات منتقدین با توجه به اجرای یک دست با ریتم مناسب ازمتنی درخور سرکارخانم مهتاب جامعی را برای کارگردانی نوشته ی تادموسل باعنوان:دو مرد و دو زن درآکواریوم شایسته دریافت جایزه کارگردانی برگزیده داشت.
ج) بازیگری : دراین بخش هیات منتقدین ضمن سپاس و قدردانی ازبازی یک دست تمامی بازیگران نمایشنامه دومرد و دوزن درآکواریوم و همچنین تشکر از تلاش سرکار خانم زهرا حسینی در باور پذیر کردن نقش ماریا در نمایشنامه ماریا و ارائه یک بازی صمیمی ازسوی حسین شیبانی در تک گویی مضار توتون سرکارخانم فهیمه نبوی نژاد بازیگر نقش پیلار درنمایش پیلار را به عنوان بازیگر برتر زن وآقای وحید عباسی به خاطر بازی درنمایش دومرد و دوزن درآکواریوم درنقش ارنست بازیگربرترمرد معرفی می کند.
درپایان هیات منتقدین آرزو دارد جشنواره درآینده به صورت مستمر ادامه یابد و هنرجویان باجدیت هرچه بیشتر در رفع نواقص بکوشند، تا کیفیت اجراهای آینده ایشان درنگاه منتقدهرتماشاگری جلوه ای باور پذیردباشد.
<<<<< گروه تئاتر پویا >>>>>